Geçtiğimiz yılın son günlerinde tırmanmaya başlayan tansiyonda İran donanmasının yılın son gününde Umman Denizi ve Hint Okyanusu’nda 10 gün sürecek tatbikat başlatması ile zirveye çıktı.

Yeni yılın ilk haftasında karşılıklı restleşmeler sonrasında dün ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) Sözcüsü George Little, İran'ın ABD savaş gemilerinin Basra Körfezi'nden uzak durması yönündeki uyarısına yanıt olarak yaptığı açıklamada, ABD donanmasının uluslararası hukuka uygun olarak Basra Körfezi'nde kalmaya devam edeceğini belirtmişti. İran Silahlı Kuvvetler Komutanı Orgeneral Ateullah Salihi, İran'ın Basra Körfezi'nde icra ettiği deniz tatbikatı sırasında yaptığı açıklamada, ''ABD'ye Basra Körfezi'ni terk ederek Umman Denizi'ne giden ABD uçak gemisinin bir daha Basra Körfezi'ne dönmemesi uyarısında ve tavsiyesinde bulunuyoruz'' demişti. ABD Deniz Kuvvetlerinden yapılan açıklamada, ''USS John C. Stennis'' adlı uçak gemisi ile başka bir geminin, bir hafta önce Hürmüz Boğazı'ndan geçerek Basra Körfezi'ni terk ettiği bildirilmişti. ABD yönetimi, İran'ın ABD donanmasının Basra Körfezi'nden uzak durması yönündeki son uyarısının, uluslararası ekonomik yaptırımların Tahran'ı giderek daha zorlu koşullara ittiğini gösterdiğini bildirdi.


Bu gerilim petrol fiyatları üzerinde etkisini gösteriyor. 16 Aralık 2011’de 93 dolarda olan petrol fiyatları gerilimin başlaması ile yönünü yukarı çevirdi. Dün gün içinde NYMEX petrol 103 dolara kadar çıktı.

Dünyanın gözü Hürmüz’de. İtalya kullandığı ham petrolün yüzde 13.3’ünü İran’dan ithal ediyor. Buna karşın Yunanistan’ın petrol ithalatının yüzde 34.7’si, İspanya’nın yüzde 9.6’sı, Fransa’nın ise yüzde 4.4’ü İran’dan geliyor.

İçeriye dönüldüğünde ise geçtiğimiz yıl petrol ihtiyacının yüzde 44’ünü İran’dan karşılayan TÜPRAŞ içinde gerilim dolu günler başladı.

Dün sabah saatlerinde Türkiye’nin İran’dan TÜPRAŞ için muafiyet isteyebileceği haberleri sonrasında Enerji Bakanı Taner Yıldız TÜPRAŞ’ın İran’dan büyük alımlar yaptığını belirterek bu ticaretin yeni bir gelişmeye kadar devam edeceği söyledi.

Yaşanan gerilimde yetkililer; AB’nin bu kararının Türkiye’yi bağlamadığı ancak Birleşmiş milletler kararlarının yasal bağlayıcı olduğunu belirtiyorlar ama endekste hisse üzerinde gerilim daha fazla kendini göstermeye başladı. İMKB'nin yüzde 2.51 düştüğü günde TÜPRAŞ hissesi gün sonunda yüzde 6.25 değer kaybederken haftalık kaybı yüzde 3.25 oldu. TÜPRAŞ ile birlikte Kimya, petrol, plastik endüstrisi endeksi de gün sonunda yüzde 4.67 değer kaybetti. Endeks haftalık bazda yüzde 2.26 geriledi. (gazeteport)

Piyasa uzmanlarının Gazeteport’a yaptığı değerlendirmede geçtiğimiz yıllarda petrol ihtiyacının yüzde 30’unu İran’dan karşılayan TÜPRAŞ’ın bu yıl 9 milyon tonluk petrol almayı planladığı belirtildi. Petrol alımında sıkıntı olması düşünülmezken ABD’nin yaptırımının sorun yaratabileceği kaydedildi.

Yapılan değerlendirmede TÜPRAŞ’in aldığı petrolün parasını ödemekte sıkıntı yaşanabileceği fakat İran dışında bir ülkeden ihtiyacın karşılanması halinde de fiyatın yüksek olması nedeniyle karlılık üzerinde olumsuz etki yapabileceğine vurgu yapıldı.

Koç Holding’in sahip olduğu Tüpraş Türkiye’nin en büyük Ham petrol işleyicisi. Yıllık 28,1 milyon tonluk rafinaj, (% 40 paya sahip olduğu) Opet ve (% 79,98 pay ile) DİTAŞ ortaklıklarıyla yarattığı katma değer ve cirosuyla Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu olan TÜPRAŞ’ın 2011 3’üncü çeyrekte üretim hacmi bir önceki yıla göre 6,7 artarak 5,6 milyon ton seviyesine yükseldi. Yılın ilk dokuz ayında, kapasite kullanım oranı ise%80,7’e yükseldi.