PwC Türkiye'nin hazırladığı "Energy Deals 2008" araştırmasına göre Türk enerji sektöründeki birleşme ve satın alma işlemleri krize rağmen hız kesmedi. 2008 yılında gerçekleşen 19 adet birleşme ve satın alma işlemi 6,6 milyar dolarla rekor düzeye ulaştı.

Uluslararası denetim, vergi ve danışmanlık şirketi PricewaterhouseCoopers (PwC) Türkiye'nin Türk enerji sektöründe faaliyet gösteren veya yatırım yapmayı düşünen yerel ve uluslararası yatırımcıları bilgilendirmek amacıyla gerçekleştirdiği "Energy Deals 2008" (Enerji sektöründe şirket birleşme ve satın almaları 2008) araştırması Türkiye'de gerçekleşen birleşme ve satın almaları hakkında bilgi verirken sektör temsilcilerinin görüş ve beklentilerine ışık tutuyor.

Araştırmaya göre, 2008 yılında Türkiye'de elektrik, doğalgaz ve petrol alanında 19 adet birleşme ve satın alma gerçekleşirken, bu işlemlerde ortaya çıkan toplam tutar son yıllardaki en yüksek seviye olan 2007 yılındaki 1,22 milyar dolarlık değerin 4 katından fazla artarak 6,6 milyar dolara ulaştı. 2006 yılındaki TÜPRAŞ özelleştirmesi dışarıda tutulduğunda, geçtiğimiz 3 senedeki birleşme ve satın alma işlemlerinin hacmi ortalama 1 milyar dolar civarında seyrederken 2008 yılındaki bu rekorla enerji sektörü büyük bir sıçramaya sahne oldu.

PwC Türkiye Enerji Sektörü Lideri Faruk Sabuncu araştırma ile ilgili görüşlerini şöyle aktardı: "Mevcut küresel yatırım ortamında, Türkiye geçmişe kıyasla krizi atlatma konusunda daha iyi bir konumda olmayı sürdürüyor. Özellikle enerji anlaşmaları ile ilgili güvenli bir liman olması açısından Türkiye çok iyi bir performans ortaya koyuyor. Yenilenebilir enerjiye artan ilgiye ilaveten elektrik ve doğalgaz dağıtım şirketlerinin özelleştirmeleri sayesinde önceki yıllara oranla 2008 yılında daha yüksek değerde birleşme ve satın alma operasyonlarına şahit olduk. Bu hareketliliğin finansal krize rağmen önümüzdeki dönemde de özelleştirmeler ve hidroelektrik ve rüzgar enerjisi alanındaki yatırımlarla devam etmesini bekliyoruz."

Yerlilerin de yabancıların da ilgisi büyük

Araştırma, 2008 yılında yatırımlarda hem yerli hem de yabancı oyuncuların ilgisinin yüksek olduğunu ortaya koyuyor. Şirket birleşme ve satın almalarının yüzde 53'ü yerli-yabancı ortak konsorsiyumlarla gerçekleşirken GdF Suez'in Kocaeli'nin gaz dağıtım şirketi İzgaz'ı alması, özelleştirmelerde yüz 100 yabancı yatırımı ile gerçekleşen tek işlem oldu.

Yılın ikinci yarısından itibaren etkisini göstermeye başlayan küresel ekonomik kriz, 2008 yılında enerji sektöründeki birleşme ve satın alma işlemlerini etkilemedi. Eylül ayından itibaren etkisini Türkiye'de daha fazla hissettirmeye başlayan ekonomik krize rağmen yılın son çeyreğinde 7 işlem gerçekleşti.

Yatırımlar gelecekte de sürecek

PwC Türkiye'nin enerji yatırımcıları ile gerçekleştirdiği anket sonuçlarının da yer aldığı araştırmaya göre yerli ve yabancı yatırımcılar 2009 yılında da enerji yatırımlarına devam etmeyi planlıyor. Katılımcıların yüzde 80'inden fazlası önümüzdeki 12 ila 18 ay içerisinde enerji yatırımlarına devam edeceklerini belirtirken, işlem adetlerinde artışın aksine ortalama işlem tutarlarında düşüş bekleniyor.

Bununla birlikte yatırımcılar geleceğe dönük birleşme ve satın alma işlemleri için finansman kaynağı bulma ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmadan endişe ediyorlar.

Konuya ilgili olarak PwC Türkiye Danışmanlık Hizmetleri Ortağı Engin Alioğlu şunları söyledi: "Geleceğe dönük olarak son piyasa araştırmaları, kısıtlı likidite ve daha düşük risk alma kapasitesinin şirketlerin finansmana daha zor ve maliyetli bir şekilde ulaşmasına neden olacağını öngörüyor. Kredi ve ekonomik yavaşlama kaygıları yatırım görünümünü olumsuz etkilemiş olsa da, enerji yatırımcıları ile gerçekleştirdiğimiz araştırmamızdan edindiğimiz olumlu bildirimler, sektörde satın almalara devam edilmesi konusunda güven veriyor. Bu sonuç, enerjiye yönelik artan iç talep ve Türkiye'nin bu bölgenin ötesine ulaşmayı planlayan dış aktörler için oynayacağı köprü rolüne dayanıyor. Bu nedenle, mevzuattaki sıkıntıların ve mali problemlerin çözülmesi ile 2009'da da büyük işlem hacimlerini ulaşılmasını umuyoruz."

İlk sırada Başkent Doğalgaz ve Başkent Elektrik Dağıtım özelleştirmeleri var

Enerji sektöründe 2008 yılında gerçekleşen toplam 19 işlemin 16 adedini altyapı sektöründeki birleşme ve satın almalar oluşturdu. Bu sektördeki operasyonların değeri 6 milyar dolara ulaşarak toplam hacmin yüzde 90'ını teşkil etti. 1,6 milyar dolarlık ihale bedeli ile Başkent Doğalgaz ve 1,2 milyar dolarlık ihale bedeli ile Başkent Elektrik Dağıtım şirketlerinin özelleştirmeleri 2008 yılının 'mega' işlemleri oldu.

Akaryakıt dağıtım sektöründe ise, pazarın yapısal özellikleri - ilk 5 beş oyuncunun pazarın yüzde 90'ına hakim olması ve geri kalan satışların 40'tan fazla oyuncu arasında paylaşılması - bu sektördeki birleşme ve satın alma işlemlerini sınırlamaya devam etti. 2008 yılında bu sektördeki en büyük işlem Lukoil'in Akpet'i satın alması oldu. Söz konusu sektördeki toplam işlem hacminin yüzde 85'ine tekabül eden bu işlem dahil olmak üzere bu alanda toplam 3 birleşme ve satın alma işlemi gerçekleşti.

Rapora göre 2009 ve 2010 yıllarında birleşme ve satın alma gündemini en çok meşgul edecek konuların başında elektrik dağıtım şirketlerinin özelleştirme sürecine devam edilmesi, yerel seçimlerden sonra gündeme gelmesi beklenen İGDAŞ özelleştirmesi ve EÜAŞ'a ait olan enerji santrallerinin işletme hakkı / varlık satışı bulunuyor. Bunlara ilaveten, yine elektrik üretimi alanında sağlanan minimum fiyat garantileriyle birlikte yenilenebilir enerji kaynaklarına olan ilginin sürmesi bekleniyor.